'Je gaat het pas zien als je door hebt'

17 februari 2015
Een uitspraak van ons aller bekend orakel Johan Cruijff, op dit moment nog wekelijks in gebruik bij Wieteke van Zeil in de Volkskrant (Oog voor Detail) en ooit uit de Cruijffiaanse citaten-oceaan omhoog getrokken door Pieter Winsemius, een groot bewonderaar van de voetbalgoeroe.
Ik vroeg me aanvankelijk, bij eerste lezing van deze oneliner, af of hier niet andersom geredeneerd moest worden: Je hebt het pas door als je het gaat zien. Maar nee, dan verliest de uitspraak zijn ontegenzeggelijke kracht. Daarom, ook wat mij betreft: Je gaat het pas zien als je het door hebt.
Laten we eens kijken naar Passend Onderwijs, ….. wat zie en hoor ik al gebeuren?
Passend Onderwijs is echt niks nieuws, het was er altijd al maar wel in andere termen, is thans volledig ‘overgedragen’ aan de Zorgplicht van de schoolbesturen en blijft (zoals ook eerder) sterk gestuurd door de landelijke overheid. Passend Onderwijs was tot augustus 2014 vooral een kwestie die door nieuwe partners in een nieuwe omgeving (SWV) contractueel en procedureel moest worden ‘geregeld’. En dat ‘regelen’ is, naar ik begrijp, voortvarend gebeurd. Passend Onderwijs is (en blijft!) in wezen echter een zeer diepgaande en complexe veranderbeweging, tenminste als je de werkvloer wilt bereiken waar dit vooral tot stand moet kunnen komen: de leraar in de klas, de interne begeleider en de directeur van de Basisschool. Passend Onderwijs is méér dan een cijfermatrix (bv. deelnamepercentage), een method(i)e(k), een instrument of protocol maar een maatschappelijke gewenste innovatieve beweging om ‘anders’ zo goed als mogelijk ‘normaal’ te laten zijn. En innovatief bewegen kost (ook in het onderwijs) voldoende tijd en vraagt tevens om serieuze dialoog tussen alle betrokkenen, niet alleen over geld of procedures en protocollen. Passend Onderwijs als diepgaand en complex aan te pakken veranderfenomeen staat daarmee – wat mij betreft per definitie - in veel Samenwerkingsverbanden (SWV) nog helemaal in de beginfase.
Veranderen is niet eenvoudig en complexe veranderingen zijn nauwelijks met ‘plannen’ (blauw) voorspelbaar, beheersbaar en stuurbaar. Veranderen - zo blijkt uit breed onderzoek - vanuit vaste plannen en modellen, met inzet van procedures en instrumenten mislukt zonder gesprek, debat en dialoog met de uitvoerders (i.c. vooral de collega’s binnen de (basis)scholen) van het beleid: Welke situatie-specifieke feitelijke problemen van deze uitvoerders vragen – gegeven de doelstellingen van Passend Onderwijs – nu om veranderingsaandacht? Ik noem - echt niet uitputtend - een aantal mogelijke probleemvelden: Leiderschap en beleidsvorming, Schoolcultuur en zichtbaar gedrag van medewerkers, Zorgstructuur in de scholen en de inrichting van de schoolorganisatie, Competenties bij schoolmedewerkers aanwezig, Onderwijsinhouden met leerroutes en de opbrengsten, Pedagogisch klimaat en het handelen van schoolmedewerkers, Leerling volgen en Handelingsgericht werken, Samenwerken met partners binnen en buiten de school (ouders!), Fysiek-gebouwelijke omstandigheden, enz.
Ik benadruk nogmaals,… besef dat (complex) veranderen tijd kost, dat vooral de feitelijk belemmerende probleemvelden om serieuze dialogische aandacht en verbetering vragen en dat (alleen maar) blauwe plannen hierbij (alleen maar) frustreren. Bewaak vanzelfsprekend de financiële mogelijkheden maar ook en vooral het morele gehalte van alle zorgbeslissingen. Inderdaad: Je gaat het pas zien als je het doorhebt!
 

 
Jos Hamerlinck
Meerschoolse directeur SBO-scholen Movare
Parkstad Limburg
                                                                                                            
Maastricht
(februari 2015)
 
SBO Nieuws

Experiment samenwerking regulier en speciaal onderwijs

Eind januari/begin februari wordt de beleidsregel voor het experiment samenwerking regulier en speciaal onderwijs gepubliceerd. U kunt in het schooljaar 2018-2019 en in het schooljaar 2019-2020... »

Blijf op de hoogte: